Wat hebben we gedaan?

Stand van zaken

In 2025 is er een nieuw Beleidsplan Armoede en Schulden vastgesteld. In dit plan is nieuw beleid opgenomen waarbij rekening gehouden is met inzichten uit de evaluatie van de bestrijding van armoede zoals beschreven in de beleidsnotitie armoede en schulden voor de periode 2019-2022. Ook zijn de resultaten en aanbevelingen uit de minima-effectrapportage van het Nibud in het plan en de nieuwe Beleidsregels bijzondere bijstand en minimaregelingen gemeente Zevenaar 2026 verwerkt. Tijdens het armoedeplatform van november 2024 en september 2025 zijn de ketenpartners op de hoogte gebracht van nieuw beleid. Het armoedeplatform van september 2025 is samen georganiseerd met 1Stroom waarbij ook de ketenpartners uit de gemeenten Duiven en Westervoort zijn aangesloten.
Uit de Nibud effectrapportage blijkt het volgende:
In de gemeente Zevenaar kunnen alle huishoudtypen zonder zorg de maandbegroting rond krijgen. Geconcludeerd wordt dat de gemeente Zevenaar een ruimhartig beleid heeft. Wel wordt er hierbij van uitgegaan dat alle huishoudens gebruik maken van de lokale en landelijke regelingen en toeslagen. Aanbevolen wordt het niet-gebruik tegen te gaan.  

Voorstel raad

Wij verzoeken de raad het resultaat als zijnde behaald af te sluiten.

Stand van zaken

De Beleidsregels bijzondere bijstand en minimaregelingen zijn geactualiseerd waarbij waar mogelijk dezelfde inkomensgrens wordt gehanteerd.

Voorstel raad

Wij verzoeken de raad het resultaat als zijnde behaald af te sluiten.

Stand van zaken

Inwoners kunnen zich sinds medio 2025 nu ook digitaal aanmelden voor jeugdhulp. Om de telefonische aanmeldingen snel en zorgvuldig te laten verlopen zijn er bij het KCC enkele medewerkers getraind in het afnemen van de triage voor jeugdhulp. Dit zorgt voor een eenduidige toegang voor de inwoner. En het vangt veel vragen aan de voorkant af, wat leidt tot snelle en efficiënte afhandeling van jeugdhulpvragen. Met deze ontwikkeling bouwen we aan een van de peilers van een sterk lokaal team.

Voorstel raad

Wij stellen voor om het jaar gereed aan te passen naar 2026 en hiervan kennis te nemen.

Stand van zaken

Aan kwaliteit- en toezicht controle is ook in 2025 continu aandacht gegeven. Kwaliteit- en doelmatigheidscontrole voert de MGR uit. Wmo- en Jeugd toezicht voert de toezichthouder rechtmatigheid uit. Inkoop en monitoring zijn steeds in ontwikkeling. Een voorbeeld van een regionaal aangestuurd inkooptraject is het anders organiseren van hoog specialistische zorg, ook wel Essentiële Functies genaamd. Dit door een bovenregionale samenwerking met de zorgaanbieders te organiseren. De bedoeling is om hiermee te voorkomen dat jongeren met een complexe hulpvraag vastlopen in het systeem, dat de vele overplaatsingen worden voorkomen en een kostenreductie wordt gerealiseerd.

Stand van zaken

In 2024 en 2025 zijn diverse werkprocessen binnen de uitvoerende teams geactualiseerd en aangepast op efficiëntie en noodzaak. Zo is binnen team Jeugd de zogenoemde ‘verkorte route’ ingevoerd, zodat inwoners een vast aanspreekpunt hebben binnen de gemeente en zij niet elke keer opnieuw hun hele verhaal hoeven te doen. Ook blijven consulenten gekoppeld aan een gezin, zodat zij zich niet steeds opnieuw hoeven inlezen. Binnen team Inkomen & Ondersteuning zijn veel werkprocessen gedigitaliseerd en lean gemaakt, wat de efficiency ten goede gekomen is. Binnen team Wmo is gestart met een pilot om het hoofdproces efficiënter te maken en wordt onderzocht hoe er meer werkprocessen lean kunnen worden gemaakt.

Stand van zaken

De Hervormingsagenda is landelijk vastgesteld en wordt regionaal en lokaal geïmplementeerd en geëvalueerd. Daarnaast wordt het Toekomstscenario Jeugd en Gezinsbescherming in verschillende werkvormen in de regio beproefd. Zevenaar neemt ambtelijk en bestuurlijk actief deel aan de regionale werkgroepen en overleggen van deze landelijke thema's. Zevenaar zet lokaal acties uit om een brede sociale basis te krijgen, samen met de partners met wie we veel samenwerken. Gericht op versterking van het preventieve veld. Dit ligt in lijn met de hervormingsagenda.

De landelijke herziening van de Participatiewet vindt plaats binnen het programma Participatiewet in balans, dat bestaat uit drie sporen. De gemeente Zevenaar heeft deze ontwikkelingen vanuit spoor 1 al vertaald naar lokaal beleid. De re-integratieverordening is aangepast en in lijn gebracht met de gewijzigde wet- en regelgeving. Met de vaststelling van de aangepaste re-integratieverordening en beleidsregels is de taak voltooid voor zover dat binnen de huidige landelijke wet- en regelgeving mogelijk is. Een voorstel voor aanpassing van de beleidskaders volgt eind 2026 door aanpassing van de betreffende verordeningen. Daarmee wordt uitgevoerd wat binnen het huidige wettelijke kader mogelijk is. Verdere aanpassingen zijn afhankelijk van de landelijke vervolgstappen in spoor 2 en 3 van de herziening.

Voorstel raad

Voorgesteld wordt de realisatie van dit resultaat door te schuiven naar 2027

Regionale samenwerking in het sociaal domein moet leiden tot kwalitatief goede en efficiënte dienstverlening aan de inwoners van de 11 deelnemende gemeenten. Daarbij is het lokale beleid leidend. De MGR is van en voor de samenwerkende gemeenten.

De vervoersorganisatie is ingesteld ter gemeenschappelijke behartiging van de belangen van de deelnemers met betrekking tot het tot stand brengen, ontwikkelen en in stand houden van een kwalitatief hoogwaardig, herkenbaar, efficiënt en eenvoudig te gebruiken doelgroepenvervoer. Hierbij wordt rekening gehouden met de mogelijkheden van reizigers en hun sociale netwerk. Het aanvullend vervoer dient ook in het buitengebied en de kleine kernen voldoende gewaarborgd te zijn en het vervoer heeft een optimale aansluiting op het openbaar-vervoer-netwerk.

Beleidsindicatoren

Het percentage kinderen tot 18 jaar dat opgroeit in een gezin met een bijstandsuitkering bedraagt in Zevenaar 5%. Dit ligt gelijk aan het Gelders gemiddelde en onder het landelijke gemiddelde (6%).
Het gemeentelijk beleid richt zich op het verder terugdringen van kinderarmoede en het behouden van een niveau onder het landelijk gemiddelde. Daarbij wordt aangesloten bij recente ontwikkelingen, zoals de herziening van de Participatiewet met meer nadruk op maatwerk en bestaanszekerheid, de gunstige arbeidsmarkt die kansen biedt voor uitstroom uit de bijstand, en de groeiende aandacht binnen het onderwijs voor kansengelijkheid en het voorkomen van achterstanden.
De gemeente blijft inzetten op een integrale aanpak waarbij participatie, arbeid en onderwijs gezamenlijk bijdragen aan het voorkomen en verminderen van achterstanden bij kinderen.

Het percentage werkloze jongeren in Zevenaar ligt iets hoger dan het Gelders gemiddelde. Lokaal en regionaal wordt daarom actief ingezet op het voorkomen en terugdringen van jeugdwerkloosheid, in aansluiting op actuele ontwikkelingen in de Participatiewet en de regionale aanpak jeugdwerkloosheid.
Het jongerenloket van RSD de Liemers vormt hierbij een belangrijk instrument. Jongeren worden begeleid naar werk, onderwijs of een combinatie daarvan, met extra aandacht voor jongeren zonder startkwalificatie.
De regionale aanpak bestaat uit vier inhoudelijke lijnen, gericht op onder andere betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt, ondersteuning van kwetsbare jongeren en het benutten van kansen op de krappe arbeidsmarkt.
Met deze samenhangende aanpak streeft Zevenaar naar een stabiel en laag niveau van jeugdwerkloosheid, in lijn met regionale en landelijke doelstellingen.

In 2025 groeit de werkgelegenheid landelijk, regionaal en in Zevenaar licht, maar de arbeidsmarkt blijft overal structureel krap: de vraag naar personeel is groter dan het aanbod. Werkgevers in Midden Gelderland hebben moeite om vacatures te vervullen door schaarste en relatief hoge arbeidskosten. Tegelijkertijd is er een groep inwoners met potentie om met passende ondersteuning aan het werk te gaan. Daarom zet de gemeente Zevenaar in op het beter benutten van dit arbeidspotentieel, via samenwerking met regionale partners en werkgevers, gerichte begeleiding, het ontwikkelen van vaardigheden en het realiseren van duurzame plaatsingen. Hiermee wordt gewerkt aan een meer evenwichtige arbeidsmarkt en verdere groei van de lokale werkgelegenheid.

Zevenaar heeft relatief meer inwoners met een maatwerkvoorziening Wmo dan het Gelders gemiddelde. Dit verschil wordt door meerdere factoren verklaard:
Zevenaar heeft een relatief vergrijsde bevolking. Vergrijzing hangt sterk samen met een hoger gebruik van Wmo-voorzieningen, waardoor de vraag naar ondersteuning in Zevenaar groter is. In Zevenaar is een groot deel van de ondersteuning als maatwerkvoorziening georganiseerd. In andere Gelderse gemeenten vallen vergelijkbare vormen van ondersteuning onder algemene voorzieningen. Huishoudelijke ondersteuning is hiervan een voorbeeld. Hoewel steeds meer gemeenten deze keuze inmiddels (deels) terugdraaien, zorgt dit nog steeds voor een lager gemiddelde in Gelderland. Dit betekent dat het verschil tussen Zevenaar en Gelderland niet alleen voortkomt uit een hogere zorgvraag, maar ook uit verschillen in beleidsinrichting.

Vanuit Zevenaar is in 2025 0,2% van de jongeren met een delict voor de rechter verschenen. Dit staat gelijk aan het Gelders gemiddelde maar is minder dan het landelijk gemiddeld (0,3%). Het betrof 30 jongeren tussen de 12 en 21 jaar.
Ook hierin versterken we het preventief veld. We investeren in de pedagogische basis: een stabiele thuissituatie, een veilige schoolomgeving en voldoende mogelijkheden voor vrijetijdsbesteding. Samen met onze partners zoals Straatwerk/Jongerenwerk, HALT, Politie, het onderwijs en Iris Zorg proberen werken we aan het vroeg signaleren van risico's en jongeren perspectief te bieden.

Een jeugdbeschermingsmaatregel wordt door de rechter opgelegd. Het voorlopige cijfer laat een stabiele lichte daling zien. Dit is een trend die ook landelijk geldt. De trend past in de landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen van de Hervormingsagenda en Toekomstscenario, waarbij we focussen op vroegsignalering, preventie en het zoveel mogelijk zorg leveren in het vrijwillig kader.

Zowel de stijging van gebruik van jeugdhulp als de toename van complexiteit per casus is een landelijke trend. Er is een aantal variabelen (wetenschappelijk aangetoond dat deze bijdragen aan instroom jeugdhulp) te noemen waardoor Zevenaar hoger scoort op gebruik jeugdhulp dan het Gelders gemiddelde:
• Zevenaar heeft meer kinderen met een handicap
• Zevenaar heeft meer kinderen met een lager opleidingsniveau
• Zevenaar heeft meer kinderen met een laag geboorte gewicht
• Zevenaar heeft meer volwassenen die gebruik maken van basis GGZ en/ of POH GGZ.
• Zevenaar heeft meer één-ouder- gezinnen.

Het beleid richt zich op het versterken van de eigen kracht van de inwoner en zijn sociale netwerk, en op het uitbreiden van het voorliggend veld. Met als effect dat inzet van jeugdhulp minder nodig is en korter ingezet kan worden. Hier zijn diverse initiatieven voor gestart of voortgezet:
De POH jeugd is uitgebreid naar bijna alle huisartsen van Zevenaar. Er zijn afspraken gemaakt met het onderwijs over de inzet van jeugdhulp binnen de school (schoolmaatschappelijk werk). We hebben de subsidie van het omgangshuis gecontinueerd, maar ook die van organisaties als Humanitas Home Start en Buurtgezinnen. En ook intern zijn er dingen veranderd: denk aan verbeterde werkprocessen, het inzetten van gezinscoaches en het goed beoordelen of een jeugdhulptraject niet al eerder kan worden afgesloten.

Het streven is om in de pas te lopen met het Gelders gemiddelde, dat is in 2025 en 2024 gelukt. De inzet van jeugdreclassering is een maatregel die wordt opgelegd door een rechter. Daarmee is onze invloed beperkt en proberen we vooral te voorkomen dat jongeren in dergelijke trajecten terecht komen. Dat gebeurt o.a. door de inzet van jongerenwerk, Halt, Iriszorg, leerplicht, maatschappelijk werk.

In 2025 is het aantal lopende re integratievoorzieningen binnen de gemeente Zevenaar verder toegenomen. Deze ontwikkeling sluit aan bij de bestuurlijke opdracht die de raad in december 2023 aan RSD de Liemers heeft verstrekt om inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt beter te ondersteunen.
Ondanks de kansrijke arbeidsmarkt vraagt de begeleiding van inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt – bij wie vaak sprake is van complexe en meervoudige problematiek – om maatwerkgerichte ondersteuning. Sinds 2024 wordt hier sterker op ingezet via gespecialiseerde, ingekochte partijen. De stijging van het aantal lopende re integratievoorzieningen is daarmee een logisch gevolg van de gekozen werkwijze: een investering in duurzame participatie en realistische uitstroom op de langere termijn, passend bij zowel de arbeidsmarktomstandigheden als de kenmerken van de doelgroep.

Het percentage werkzame beroepsbevolking in Zevenaar is de afgelopen jaren licht gestegen, mede dankzij intensievere participatie- en activeringsondersteuning voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt via RSD de Liemers. Toch blijft Zevenaar achter bij het Gelders gemiddelde. Dit hangt samen met structurele en demografische factoren zoals vergrijzing, lage arbeidsdeelname in specifieke doelgroepen en relatief hoge jeugdwerkloosheid, in combinatie met landelijke arbeidsmarktkrapte, wijzigingen in de Participatiewet en de groeiende nadruk op duurzame inzetbaarheid en een leven lang ontwikkelen.
Het beleid richt zich steeds sterker op een inclusieve arbeidsmarkt, met nadruk op vaardigheidsontwikkeling, leer-werktrajecten en een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Regionale samenwerkingen en initiatieven op het snijvlak van onderwijs, werk en zorg bieden hierbij belangrijke kansen.
Om de arbeidsparticipatie te verhogen en het verschil met het provinciale gemiddelde te verkleinen, zet de gemeente in op gerichte maatregelen. Prioriteiten zijn onder andere betere regionale arbeidsmarktmatching, maatwerktrajecten voor jongeren en kwetsbare groepen, en een intensievere samenwerking met onderwijsinstellingen en werkgevers. Deze aanpak sluit aan bij de landelijke lijn om participatie te bevorderen, talenten optimaal te benutten en inwoners duurzaam toe te leiden naar werk of onderwijs.

De gemeente Zevenaar streeft naar zo min mogelijk inwoners met een bijstandsuitkering. Het aantal bijstandsgerechtigden per 10.000 inwoners ligt al jaren onder het landelijke en Gelderse gemiddelde en daalde in het verslagjaar licht. Dit hangt samen met de krappe arbeidsmarkt, de grotere beschikbaarheid van werk en de uitvoering van de bestuurlijke opdracht aan RSD de Liemers (2024–2026).
Deze opdracht richt zich op het benutten van onbenut arbeidspotentieel, het duurzaam behouden van werk en het stimuleren van participatie naar vermogen wanneer uitstroom nog niet mogelijk is. De herziening van de Participatiewet, met meer ruimte voor maatwerk, ondersteunt dit. In de begroting is echter rekening gehouden met een verwachte groei van het bijstandsbestand van circa +1,4%, waardoor het aantal bijstandsgerechtigden de komende jaren licht kan stijgen, ondanks de ingezette inzet op uitstroom en participatie.